Wat is podotherapie?

Podotherapie wordt bedreven door podotherapeuten. De titel "podotherapeut" is een beschermde titel. De opleiding tot podotherapeut is een 4-jarige full-time HBO opleiding, die kan worden gevolgd bij Fontys Hogeschool te Eindhoven of Saxion Hogeschool te Enschede. De titel podotherapeut mag alleen gevoerd worden wanneer men deze opleiding aan een van de bovengenoemde instituten met succes heeft afgesloten. Bovendien behoort een podotherapeut tot een van de 10 paramedische beroepen. Paramedisch wil zeggen dat de podotherapeut uitsluitend werkt op verwijzing van een praktiserend arts of specialist. Dit is geregeld in de Wet-BIG.

Behandeling

Een podotherapeut behandelt mensen met voetklachten en / of klachten aan het bewegingsapparaat, die voortvloeien uit een afwijkend functioneren van de voeten. Een podotherapeut behandelt veel verschillende klachten met als doel: het opheffen, verminderen of compenseren van stoornissen in het functioneren van het steun- en bewegingsapparaat, voortkomend uit afwijkingen in de voet (stand), alsmede behandeling van huid en nagels, indien er sprake is van een pathologie. De binnen de podotherapie gehanteerde therapie bestaat uit het aan de voet toepassen van corrigerende of beschermende technieken, zoals ortheses, schoen- en zoolcorrecties, alsmede het adviseren van patiënten teneinde voetaandoeningen te voorkomen en te bestrijden.

Specialisatie

De podotherapeut is gespecialiseerd in het screenen en behandelen van de diabetische voet, waarbij wondbehandeling een zeer belangrijke plaats inneemt. De behandeling van diabetische voeten vindt veelal plaats in speciale voetenpoliklinieken in een ziekenhuis, waarbij multidisciplinair wordt samengewerkt. Een diabetisch voetenteam kan bijvoorbeeld bestaan uit een:

  • podotherapeut
  • diabetes-verpleegkundige
  • internist
  • gipsverbandmeester
  • orthopedisch schoenmaker

Er zijn ook andere samenstellingen mogelijk, dit kan per voetenpolikliniek verschillend zijn.

Klachten

Welke klachten behandelt een podotherapeut?

  • specifieke voetproblemen bij kinderen
  • standsafwijkingen van tenen/nagels
  • overbelastingsklachten
  • vermoeidheidsklachten
  • sportblessures
  • klachten aan het steun- en bewegingsapparaat zoals knie-, heup- en rugklachten
  • klachten bij diabetes-mellitus (suikerziekte) en reuma
  • ulcera (wonden) bij diabetes-mellitus patiënten
  • ingegroeide nagels

Kwaliteitseisen

Podotherapeuten dienen gekwalificeerde beroepsbeoefenaren te zijn. De Nederlandse Vereniging van Podotherapeuten (NVvP) stelt daarom een aantal eisen aan haar leden en heeft een aantal kwaliteitsprojecten ontwikkeld.

Alleen podotherapeuten kunnen lid worden van de NVvP, dat wil zeggen dat men in het bezit moet zijn van een diploma dat behaald kan worden aan Fontys Hogeschool of Saxion Hogeschool. Deze hogescholen zijn daartoe wettelijk door de Minister aangewezen. Podotherapeuten dienen zich te houden aan de beroepscode en moeten zich registreren in het Kwaliteitsregister Paramedici. Dit register is opgesteld samen met 10 andere paramedische beroepen: logopedisten, diëtisten, oefentherapeuten Cesar en Mensendieck, orthoptisten, optometristen, ergotherapeuten, mondhygiënisten, radiologisch therapeuten en - laboranten; in totaal zijn ± 20.000 paramedici in dit register opgenomen. Vervolgens zijn visitaties (het bezoeken en beoordelen van de praktijkvoering) binnen de beroepsgroep verplicht en zijn er minimuminrichtingseisen van toepassing en er is een richtlijn Hygiëne opgesteld. Tevens dient men te kunnen aantonen dat men aan bij- en nascholingen doet, o.a. door het volgen van geaccrediteerde Post-HBO-cursussen.

Het Onderzoek

Na verwijzing van een arts voert de podotherapeut een uitgebreid vraaggesprek (anamnese), waarna een uitgebreid onderzoek volgt met als doel de oorzaak van de klachten op te sporen. Is de oorzaak bekend, dan stelt de podotherapeut vanuit deze diagnose een behandelplan op. Een podotherapeutische onderzoek zal bestaan uit de hiernavolgende onderdelen. Afhankelijk van de klacht kunnen een of meerdere onderdelen meer aandacht krijgen:

  • vragen naar de relevante persoonlijke gegevens
  • afnemen van een klachtgerichte anamnese
  • uitvoeren van een inspectie, waarbij wordt gelet op standsafwijkingen van voeten, benen en rug bij de staande en zittende patiënt en op eventuele afwijkingen aan de huid en/of nagels palperen van de relevante anatomische structuren
  • uitvoeren van een functie-onderzoek van de voeten en enkels en, op indicatie, van de knie, de heup en de rug. Hierbij worden de beweeglijkheid en stabiliteit van de gewrichten nagegaan, en kunnen spiertesten en pijnprovocaties worden uitgevoerd analyseren van het looppatroon: hierbij wordt gekeken naar het totaalbeeld van het lopen, zoals naar de afwikkeling van de voet, de bewegingsuitslag in de knie, heup en romp. De beoordeling vindt meestal plaats op grond van de 'klinische blik' van de podotherapeut formuleren van de podotherapeutische diagnose, inclusief de (vermoedelijke) oorzaak van de klachten opstellen van een podotherapeutisch behandelplan bespreken van de podotherapeutische diagnose, behandeldoelen en mogelijkheden met de patiënt uitvoeren van het behandelplan na overeenstemming met de patiënt

Een podotherapeut heeft verschillende therapieën tot zijn beschikking:

  • het uitvoeren van een instrumentele behandeling
  • het uitvoeren van een wondbehandeling (bijv. bij diabetes mellitus-patiënten)
  • screening van de diabetische voet
  • het toepassen van vilttherapieën
  • het toepassen van verbanden en tapings
  • het mobiliseren van de voet
  • het toepassen van schoenmodificaties
  • het geven van schoenadviezen
  • het geven van voorlichting (om klachten te voorkomen)

De podotherapeut is zeer breed opgeleid en beheerst het hele scala aan behandelmethodieken van klachten. In de praktijk zal het zo zijn dat allerlei factoren een rol kunnen spelen bij het ontstaan van klachten zoals biomechanische, neurologische en orthopedische factoren. Met al deze factoren wordt rekening gehouden bij het bepalen van de therapie en het uit te voeren behandelplan in het geval zolen en/of orthesen zullen moeten worden gemaakt. Verder spelen (sport)schoenen een zeer belangrijke rol en deze zullen ook worden beoordeeld en indien nodig zullen schoenadviezen worden gegeven. Een podotherapeut is tevens opgeleid om in de schoen modificaties aan te brengen en hij kan adviezen verstrekken voor het laten aanpassen van schoenen. In veel gevallen wordt er nauw samengewerkt met orthopedisch schoenmakers en orthopedisch schoentechnici.